علمی فناوری

«جنسن هوانگ» مدیرعامل شرکت تراشه‌ساز آمریکایی «انویدیا» در نشست «آینده هوش مصنوعی» در لندن اظهار داشت: «چین برنده رقابت هوش مصنوعی خواهد بود. همان‌طور که بارها گفته‌ام، چین فقط چند نانوثانیه از آمریکا عقب است.» وی خواستار آن شد که آمریکا با سرعت بیشتری در مسیر توسعه فناوری هوش مصنوعی حرکت کند تا از چین عقب نماند.

عربستان سعودی با تکیه بر ثروت نفتی خود، سرمایه‌گذاری عظیمی را برای تبدیل‌شدن به یکی از مراکز اصلی هوش مصنوعی در جهان آغاز کرده است. محور اصلی این تلاش شرکت Humain است که تحت مالکیت صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (با دارایی نزدیک به یک تریلیون دلار) فعالیت می‌کند. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در ماه مه و پیش از سفر رسمی دونالد ترامپ به ریاض از این پروژه رونمایی کرد. هدف این طرح، ساخت زیرساختی کامل شامل مراکز داده، خدمات ابری، مدل‌های زبانی بزرگ و نرم‌افزارهای هوش مصنوعی است.

به نظر می‌رسد این سامانه بخشی از برنامه‌ای گسترده‌تر برای نوسازی سامانه‌های نظامی اروپا است. کمیسیون اتحادیه اروپا در سند موسوم به «دفاع اروپایی؛ آمادگی برای ۲۰۳۰» درباره توانمندی‌های دفاعی اتحادیه اروپا، پهپادهای خودران، سامانه‌های هوایی بدون سرنشین و کاربردهای دفاع‌محور مبتنی بر هوش مصنوعی را از جمله شکاف‌های مهمی فهرست کرده که باید برطرف شوند.

در آخرین گزارش رتبه‌بندی جهانی تایمز، بیش از ۲۱۰۰ دانشگاه در جهان مورد ارزیابی قرار گرفتند. از ایران، ۹۳ دانشگاه در این نظام شرکت داشتند که ۸۲ دانشگاه واجد شرایط رتبه‌بندی و ۱۱ دانشگاه صرفاً به عنوان گزارشگر معرفی شدند.در میان دانشگاه‌های ایرانی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه صنعتی شریف به ترتیب رتبه‌های نخست تا سوم را در کشور کسب کردند. این سه دانشگاه در سطح جهانی در بازه‌ی ۳۵۱ تا ۴۰۰ قرار دارند.

 جان کلارک، میشل اچ. دوورت و جان ام. مارتینیس به عنوان برندگان جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ انتخاب شدند.آزمایش‌های آنها روی یک تراشه، فیزیک کوانتومی را در عمل آشکار کرد. یک سوال اساسی در فیزیک، حداکثر اندازه سیستمی است که می‌تواند اثرات مکانیک کوانتومی را نشان دهد. برندگان جایزه نوبل امسال آزمایش‌هایی را با یک مدار الکتریکی انجام دادند که در آن هم تونل‌زنی مکانیک کوانتومی و هم سطوح انرژی کوانتیزه را در سیستمی به اندازه کافی بزرگ که بتوان آن را در دست گرفت، نشان دادند.

در حوزه سوپر هوش مصنوعی ظرف ۶ سال آینده می‌آید بالا، الان رقابت در دنیا از این جنس است. چه کشور یا شبکه‌ای از بنگاه‌ها زودتر به سوپر هوش مصنوعی می‌رسند، کسی که به سوپر هوش مصنوعی زودتر برسد ابرقدرت آینده دنیاست. ۲۰ سال، ۳۰ سال آینده دنیا را او قاعده تعریف می‌کند.

پژوهشگران دانشگاه آکادمی علوم چین به رهبری دکتر چی لای، فرضیه‌ای جالب مطرح کرده‌اند: احتمال دارد این سیگنال ناشی از «پژواک» یک کرم‌چاله باشد که به‌طور کوتاه بین جهان‌ها باز شده است. اگر برخورد دو سیاه‌چاله تونلی بین جهان‌ها ایجاد کند، امواج گرانشی می‌توانند از دهانه کرم‌چاله به جهان ما منتقل شوند. بسته شدن سریع کرم‌چاله می‌تواند دلیل کوتاه بودن سیگنال GW190521 باشد.

این ربات با ترکیب الگوریتم‌های هوش مصنوعی خودنظارتی و عملکردهای بیونیک، قادر به نمایش احساسات طبیعی است. ویدئو منتشرشده، نگاه کنجکاوانه و پلک‌زدن‌های انسان‌گونه ربات را نشان می‌دهد که مرز میان انسان و ماشین را کمرنگ می‌کند.

محققان بر این باورند که این پدیده نمونه‌ای از «تکامل همگرا» است؛ یعنی فشارهای فرگشتی (Evolutionary pressure) موجب شده گونه‌های متفاوت، ویژگی‌های مشابهی در ظاهر و رفتار خود نشان دهند، بدون اینکه از یک جد مشترک نشأت گرفته باشند. درایر و همکارانش می گویند: «داده‌ها نشان می‌دهد که گونه‌های گروه Thecostraca به‌طور مستقل به زندگی انگلی روی آورده‌اند و این تغییر ارتباطی با اجداد آنها ندارد.»

در سال 2024، ایران 75501 مقاله علمی منتشر کرده درحالی‌که رقم مقالات علمی در ترکیه به 82150 مقاله رسید. ایران به‌رغم افزایش 1.82 درصدی، یک پله سقوط کرده و از رده 16 در سال 2023 به رتبه 17 در سال 2024 تنزل رتبه داشته است. در بین کشور‌های جهان اسلام، تا سال 2024، لبنان با سهم 84 درصدی در تولید مقالات علمی مشترک، جایگاه نخست را در دنیا از آن خود کرده است. بعد از آن هم عربستان سهودی با سهم 79 درصدی در تولید مقالات بین‌المللی قرار دارد. همچنین امارات با سهم 77 درصد و عمان با سهم 76 درصدی به ترتیب رده‌های سوم و چهارم را کسب کرده‌اند. در این میان، بحرین هم با توجه به اینکه 74 درصد مقالات علمی خود را در اشتراک با دیگر کشور‌ها از آن خود کرده است

پرتاب «افق ۱۹» نشان‌دهنده گذار اسرائیل از قدرت سخت صرف به ترکیب قدرت فضایی-اطلاعاتی است؛ تغییری که نه‌تنها موازنه امنیتی منطقه را دگرگون می‌کند، بلکه نوع جدیدی از دیپلماسی فضایی را در خاورمیانه به جریان می‌اندازد. برای ایران، اهمیت اصلی این تحول صرفاً در تهدیدات جاسوسی و نظارتی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در پیامدهای بلندمدت آن بر جنگ‌های آینده، کنترل افکار عمومی و قدرت چانه‌زنی بین‌المللی نهفته است.

دکتر سایمون باکسل، اقیانوس‌شناس دانشگاه ساوت‌همپتون، معتقد است که توضیح واقعی ماجرا هیچ ارتباطی با بشقاب پرنده (یوفوها) یا دروازه‌های میان‌بعدی ندارد. او می‌گوید دلیل اصلی ناپدید شدن‌ها در مثلث برمودا امواج سرکش یا همان Rogue Waves هستند. این امواج در واقع دیوارهایی عظیم از آب‌اند که غیرقابل پیش‌بینی شکل می‌گیرند و ارتفاع‌شان می‌تواند دو برابر موج‌های اطراف باشد. این امواج که گاهی تا ۳۰ متر ارتفاع دارند، حتی می‌توانند از جهتی غیر از مسیر باد غالب به کشتی برخورد کنند.

ابرکامپیوتر Fugaku که در سال ۲۰۲۰ به‌عنوان سریع‌ترین سیستم جهان شناخته شد، در دوران پاندمی COVID-19 نقش کلیدی ایفا کرد. بااین حال، Fugaku همچنان در رتبه‌ی هفتم جهانی قرار دارد و ژاپن با FugakuNEXT به‌دنبال ارتقاء عملکرد و تکنولوژی‌های جدید است. بر اساس اعلام RIKEN، بودجه‌ی توسعه‌ی این پروژه بیش از ۷۴۰ میلیون دلار است و پیش‌بینی می‌شود در دهه‌ی آینده چالش‌های علمی و صنعتی را حل کند.

قطاری در چین با استفاده از فناوری خلاء و معلق شدن مغناطیسی، در رکوردی بی‌سابقه در زمینه حمل و نقل سریع السیر، مسافت ۲۰۰ کیلومتر بین شانگهای و هانگژو را تنها در ۹ دقیقه پیموده است.

گویا خلأ شدید، تشعشعات کیهانی قدرتمند، گرد و غبار بُرنده و خورنده، شهاب‌سنگ‌ها و دمایی که صدها درجه بین شب و روز در کره ماه تغییر می‌کند، کافی نیست و پرسنل پایگاه‌های آینده ماه در معرض خطر قابل توجهی حاصل از ماه‌لرزه‌ها نیز قرار خواهند گرفت.