همه چیز درباره بیماری گواتر و درمان آن

به نقل از دکتر دلشاد متخصص غدد

گواتر آندمیک در مناطق خاصی از جهان رخ می‌دهد که ید کافی در رژیم غذایی خود ندارند (ید برای تولید هورمون تیروئید لازم است). از آنجا که در اکثر کشورها به نمک موجود در سفره ید اضافه می‌شود، این نوع گواتر معمولاً در این کشورها دیده نمی‌شود. برخی بیماری‌ها و شرایط نیز می‌توانند باعث گواتر شوند که عبارتند از بیماری گریوز، بیماری ‌هاشیموتو، گواتر ندولر یا گره‌دار، سرطان تیروئید، بارداری.

به گزارش نباء خبر، گواتر یکی از اختلالات شایع غدد تیروئید و بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید است و افراد زیادی را دچار مشکل می‌کند. شایع‌ترین علت ایجاد این بیماری در سراسر جهان کمبود ید در رژیم غذایی است. اما این بیماری تنها یک نوع نبوده و انواع مختلفی دارد. شیوع این بیماری در گذشته بسیار زیاد بوده ولی امروزه کاهش پیدا کرده است. بیماری گواتر می‌تواند کیفیت زندگی افراد را کاهش داده ومشکلات جدی برای سلامت ایجاد نماید لذا با توجه به اهمیت موضوع آفتاب یزد در اینباره با دکتر حسین دلشاد، فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم گفتگو کرده است.
وی در این‌باره می‌گوید: غده تیروئید در ناحیه گردن و جلوی تراشه قرار گرفته و دو نوع هورمون با خواص بیولوژیک و فیزیولوژیک کاملا مشخص ترشح می‌کند. یک نوع هورمون‌های تیروئید شامل تیروکسین(T4)و‌تری یدوتیرونین (T3) بوده که اثرات فیزیولوژیک مهمی درسوخت و ساز بافت‌های مختلف و رشد بدن دارند ونوع دیگرکلسیتونین است که در تنظیم کلسیم بدن دخالت می‌کند.دکتر دلشاد بیان کرد: تیروئید جنین انسان از یک ماه پس از تشکیل تخم یعنی هنگامی که جنین درحدود چهارمیلیمتر طول دارد قابل شناسایی است. تیروئید جنین انسان می‌تواند در روز بیست و نهم جنینی تیروگلوبولین را تولید کند.در این پروتئین هورمون‌های تیروئید ذخیره می‌شوند.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم اظهار کرد: تولید هورمون تیروئید از حدود هفته دوازدهم زندگی داخل رحمی شروع می‌شود. هورمون دیگر غده تیروئید یعنی‌تری یدوتیرونین (T3)در حدود هفته بیست و چهارم جنینی در سرم قابل اندازه‌گیری است.هورمون تیروتروپین (TSH) که از غده هیپوفیز ترشح می‌شود و نیز در خون جنین دوازده هفته قابل اندازه‌گیری می‌باشد.
وی مطرح کرد: غده تیروئید شامل دو لوب و یک قسمت متصل‌کننده به نام تنگه یا ایستموس است. وزن متوسط غده در حدود دوازده تا بیست گرم است، طول هرلوب 4سانتیمتر و عرض و ضخامت آن 2 تا 5/5 سانتیمتر است.
دکتر دلشاد ادامه داد: بافت تیروئید از بیش از یک میلیون محفظه به نام فولیکول ساخته شده است.هر فولیکول دارای یک محوطه مرکزی است که محل ذخیر هورمون‌ها است. دیواره فولیکول را سلول‌های اپیتلیوم تیروئید که محل تولید هورمون‌ها هستند تشکیل می‌دهند. مجموعه بیست تا چهل فولیکول، لوبول نامیده می‌شود.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم عنوان کرد: فعالیت تمام قسمت‌های دستگاه هیپوتالاموس، هیپوفیز و تیروئید برای فعالیت طبیعی غده تیروئید لازم است. هیپوتالاموس با ترشح هورمون آزاد‌کننده تیروتروپین (TRH) موجب ازدیاد سنتز و ترشح تیروتروپین (TSH) از غده هیپوفیز می‌شود و”TSH ” به نوبه خود سنتز وترشح هورمون‌های تیروئید را افزایش می‌دهد و هورمون‌های تیروئید با مکانیسم پس نورد منفی، موجب توقف سنتز و ترشح TRH و TSHمی گردند.
وی افزود: مهمترین نقطه تنظیم در این محور، “TSH ” است که میزان آن به فعالیت تیروئید حساس می‌باشد و نشانگر مخصوص فعالیت تیروئید است. تمام اعمال تیروئید یعنی جذب ید از خون، اکسیده و ارگانیزه کردن ید، جفت کردن یدوتیروزین ها، ذخیره کردن هورمون ها، پروتئولیز و آزاد کردن هورمون‌ها و ترشح هورمون‌های تیروئید به داخل خون توسط “TSH” تشدید می‌شوند و بدون وجود آن متوقف می‌گردند. ” TSH” همچنین موجب بزرگ شدن اندازه و نیز ازدیاد رگهای تیروئید می‌شود. دکتر دلشاد می‌گوید: کار اصلی غده تیروئید سنتز و ترشح هورمون‌های تیروئید است. برای انجام صحیح این وظیفه لازم است که غده تیروئید طبیعی باشد؛ هورمون تیروتروپین به مقدر طبیعی از هیپوفیز ترشح شود و مقادیرکافی ید در اختیار تیروئید قرار گیرد.
>گواتر ممکن است همراه با کم کاری یا پرکاری تیروئید باشد
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم خاطرنشان کرد: به بزرگ شدن غده تیروئید گواتر گفته می‌شود.گواتر ممکن است همراه با کم کاری یا پرکاری تیروئید باشد ولی در بسیاری از بیماران دارای گواتر، فعالیت غده تیروئید طبیعی است. وی می‌گوید: گواتر بسته به نوع آن دلایل مختلفی دارد. هنگامی که غده تیروئید به اندازه کافی هورمون برای تامین نیازهای بدن تولید نمی‌کند، گواتر ساده ایجاد می‌شود. غده تیروئید با بزرگ‌تر شدن سعی در جبران این کمبود دارد.دکتر دلشاد ابراز داشت: گواتر ساده یا غیرسمی به بزرگی منتشر یا موضعی غده تیروئید با عملکرد طبیعی که ناشی از پدیده‌های التهابی یا نئوپلاستیک نباشد، اطلاق می‌گردد. این اصطلاح اغلب در مورد گواترهایی که به طور تک گیر و در مناطق فاقد گواتر آندمیک بروز می‌کنند کاربرد دارد.گواتر ساده می‌تواند ناشی از اختلال‌های زمینه‌ای مختلفی در غده تیروئید باشد.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم اضافه کرد: گواتر آندمیک در مناطق خاصی از جهان رخ می‌دهد که ید کافی در رژیم غذایی خود ندارند (ید برای تولید هورمون تیروئید لازم است). از آنجا که در اکثر کشورها به نمک موجود در سفره ید اضافه می‌شود، این نوع گواتر معمولاً در این کشورها دیده نمی‌شود. وی توضیح داد: برخی بیماری‌ها و شرایط نیز می‌توانند باعث گواتر شوند که عبارتند از بیماری گریوز، بیماری ‌هاشیموتو، گواتر ندولر یا گره‌دار، سرطان تیروئید، بارداری.
دکتر دلشاد افزود: بیماری گریوز یک بیماری خود ایمنی است که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بدن سالم حمله می‌کند. در این حالت، سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله می‌کند و تیروئید بزرگتر می‌شود و با افزایش تولید هورمون منجر به پر کاری غده تیروئید می‌گردد.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم توضیح داد:بیماری ‌هاشیموتو نیز یک بیماری خود ایمنی دیگر است. در این حالت، بیماری باعث التهاب (تورم) غده تیروئید می‌شود که منجر به آن می‌گردد که هورمون‌های تیروئید کمتری تولید شود و در نتیجه گواتر ایجاد می‌شود.
وی مطرح کرد: گواتر ندولر یا گره‌دار، که در این شرایط، بافت‌های زائدی به نام گره در یک یا دو طرف غده تیروئید اتفاق می‌افتند و باعث بزرگ‌تر شدن آن می‌شوند و گواتر چند گره‌ای ایجاد می‌کنند.
دکتر دلشاد متذکر شد: سرطان غده تیروئید اغلب تیروئید را بزرگ می‌کند و به صورت گواتر خود را نشان می‌دهد و تیروئیدیت یا التهاب غده تیروئید می‌تواند باعث رشد این غده شود که علل مختلف دارد.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم بیان کرد: گنادوتروپین جفتی انسانی، هورمونی که یک زن در دوران بارداری تولید می‌کند، شبیه هورمون تیروتروپین عمل کرده و می‌تواند باعث رشد تیروئید و گواتر دوران بارداری شود.
وی تصریح کرد:: فردی که تحت
پرتو درمانی پزشکی نواحی سر و گردن قرار گرفته‌ بیشتر در معرض خطر ابتلا به گواتر است.
دکتر دلشاد بیان کرد: علت گواتر ساده از بیماری به بیمار دیگر ممکن است متفاوت باشد.تئوری مرسوم در ارتباط با بیماری زایی گواتر ساده، پاسخ غده تیروئید به هرگونه عاملی است که منجر به اختلال در تولید هورمون از آن گردد.در حضور چنین عواملی افزایش تولیدTSHمنجر به تحریک رشد نسج تیروئید و افزایش جبرانی تولید هورمون‌های تیروئید می‌شود.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم افزود: با توجه به اینکه غلظتTSH در بیماران مبتلا به گواتر ساده در محدوده طبیعی است، تئوری دیگری که برای توجیه رشد غده تیروئید مطرح می‌باشد وجود ایمیونوگلوبولین‌های تحریک‌کننده رشد تیروئید بوده که برخلافTSH یا اتوآنتی بادی‌های ضدتیروئید، بدون تحریک نسج تیروئید تنها باعث رشد غده تیروئید گردیده و لذا پرکاری تیروئید حاصل نمی‌شود.اما در طول زمان، تحریک مزمنTSHو سیکل‌های تکرار شونده افزایش تحریک و برگشت به حالت اولیه تیروئید منجربه بروز گره‌هایی با عملکرد خودکار و نهایتا گواترچندگره‌ای ساده یا پرکار می‌شود.
>کمبود ید شایع‌ترین علت گواتر محسوب می‌شود
وی خاطرنشان کرد: کمبود ید شایع‌ترین علت گواتر محسوب می‌شود اما با توجه به بروز گواتر در مناطق با دریافت کافی و حتی اضافی ید عوامل دیگری از جمله عوامل ژنتیکی و محیطی مثل سیگار، عفونت ها، داروها و مواد گواترزا ممکن است نقشی در بروز آن داشته باشند.این عوامل ممکن است به تنهایی یا تواما در تحریک رشد نسج تیروئید و افزایش حجم آن موثر باشند.

دکتر دلشاد گفت: شواهد متعددی حاکی از نقش عوامل ژنتیکی در بروز گواتر ساده می‌باشند از جمله تجمع گواتر در افراد یک فامیل، بیشتر بودن شیوع گواتر در دوقلوهای یک تخمکی نسبت به دوقلوهای، دو تخمکی،افزایش نسبت بروز در جنس مونث و پایدار بودن گواتر در مناطقی که کمبود ید به خوبی تحت کنترل قرارگرفته است.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم تصریح کرد: تظاهرات بالینی گواتر ساده مربوط به بزرگی غده تیروئید است که اغلب به صورت توده‌ای در ناحیه قدامی گردن با یا بدون احساس اثرات فشاری بروز می‌نماید.
وی متذکر شد: نزدیک به70درصد بیماران مبتلا به گواتر تک گیر غیرسمی از احساس ناراحتی در ناحیه قدامی گردن شاکی بوده و بقیه بیماران نیز از نظر ظاهری و یا ترس از احتمال بدخیمی نگران می‌باشند.
دکتر دلشاد توضیح داد: گواترهای بزرگ ممکن است با ایجاد فشار بر مری یا تراشه باعث اشکال در بلع یا مشکلات تنفسی گردند.فشار بر اعصاب راجعه حنجره و خشونت صدا احتمال سرطان تیروئید را مطرح می‌کند اما گاهی می‌تواند نتیجه گواترهای گره‌ای خوش خیم باشد. بروز خونریزی در گره‌ها و کیست‌های تیروئید باعث بزرگی موضعی حاد و دردناک گردیده و ممکن است باعث بروز و یا تشدید علایم فشاری گردد.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم بیان کرد: تست‌های آزمایشگاهی برای تشخیص بیماری گواتر بدین صورت است که غلظت”T3″و”T4″ سرم در محدوده طبیعی بوده اما نسبتT3بهT4 ممکن است افزایش یافته باشد که انعکاسی از اختلال در یددار شدن مولکول تیروگلوبولین است. غلظت تیروگلوبولین سرم در اغلب موارد گفته شده است. جذب ید رادیواکتیو(RAIU) معمولا ً طبیعی بوده اما ممکن است به علت کمبود خفیف ید و یا اختلال بیوسنتز هورمون‌های تیروئید بالا باشد.
وی ابراز داشت که شیوع پرکاری تحت بالینی تیروئید در بیمارانی که دچار گواتر چندگره‌ای با مناطق خودکار در اسکن تیروئید می‌باشند، بیشتر است.
دکتر دلشاد می‌گوید: تشخیص افتراقی گواترغیرسمی از دو جنبه آناتومیکی و عملکردی مورد توجه است. از آنجایی که همان عوامل ایجادکننده هیپوتیروئیدی توام با گواتر در صورت خفیف بودن می‌توانند باعث گواتر غیرسمی گردند و در نتیجه برخی از بیماران مبتلا به گواتر غیرسمی ممکن است مختصر کم کاری تیروئید داشته باشند.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم افزود:از طرف دیگر کانون‌های با عملکرد خودکار ممکن است در برخی از مناطق غده تیروئید ایجاد شده و طیفی از اختلال عملکرد تیروئید از یوتیروئیدی، پرکاری تحت بالینی تا پرکاری بارز تیروئید را ایجاد نمایند.وی تصریح کرد: از نظر آناتومیکی بزرگی منتشر تیروئید در گواترساده احتمال بیماری گریوز و یا هاشیموتو را مطرح نماید. درصورت یوتیروئید بودن بیمار مبتلا به گریوز و عدم وجود بیماری چشمی تیروئید، تشخیص افتراقی با اندازه‌گیری آنتی بادی ضدگیرنده”TSH”امکان پذیر است.دکتر دلشاد عنوان کرد: در بیماری هاشیموتو، غده تیروئید نامنظم‌تر بوده و از قوام نسبتا سفتی نیز برخوردار است.افزایش آنتی بادی‌های ضد تیروئید دلیل بر بیماری هاشیموتو می‌باشد
این متخصص مطرح کرد: در مرحله چندگره‌ای گواتر ساده احتمال سرطان تیروئید نیز مطرح میگردد که با انجام اقدامات بالینی مربوطه قابل افتراق خواهند بود.
وی عنوان کرد: در مواردی که علت خاصی برای گواتر پیدا شود، مناسب‌ترین درمان برطرف کردن علت است.در مورد گواترهای ساده ناشی از کمبود ید چنانچه گواتر کوچک باشد و علامتی ایجاد نکرده باشد، استفاده از نمک یددار کفایت می‌کند. در مورد گواترهای بزرگ‌تر که در ناحیه جلوی گردن قابل رویت باشند، استفاده از نمک یددار به تنهایی کافی نبوده و برای کاستن از حجم تیروئید در شرایطی که غلظتTSH بیمار بالاتر از یک میکروگرم در لیتر باشد، سرکوب تیروتروپین به کمتر از حداقل طبیعی با تجویز قرص لوتروکسین ضرورت
پیدا می‌کند.
>جراحی تیروئید در گواترهای ساده در موارد محدودی انجام می‌شود
دکتر دلشاد ادامه داد: عمل جراحی تیروئید در مورد گواترهای ساده در موارد محدودی انجام می‌شود و چنانچه گواتر چندگره‌ای و حجیم بوده و اثرات فشاری بر مری و تراشه وارد کرده باشد و یا این که در نمونه‌برداری سوزنی احتمال بدخیمی مطرح شده باشد نیاز به عمل جراحی خواهد بود.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم افزود:استفاده از ید رادیواکتیو(I131) برای کوچک کردن حجم گواترهای ساده نیز مفید بوده به طوری که بعد از یک سال حدود40درصد و بعد از دو سال حدود55 درصد از حجم تیروئید کاسته می‌شود. بروز
کم کاری تیروئید با این روش در 20تا40 درصد موارد در طی5سال پس از دریافت ید محتمل است.
وی توضیح داد: به طور کلی ید یک عنصر اساسی برای تولید هورمون‌های تیروئید و رشد ونمو مغز انسان و حیوانات بوده و کمبود آن یک معضل قدیمی نوع بشر و یکی از شایع‌ترین علل قابل پیشگیری آسیب مغزی در دنیای امروزی تلقی می‌شود.
دکتر دلشاد اظهار کرد: مقدار ید موجود در بدن بسیار اندک 15تا20 میلی گرم می‌باشد. نیاز روزانه توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت برای رشد طبیعی در گروه‌های سنی مختلف متفاوت است.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم می‌گوید: اهمیت بیولوژیکی ید شرکت در ساختمان هورمون‌های تیروئید است. هورمون‌های تیروئید در تنظیم متابولیسم بیشتر سلول‌های بدن و همچنین در رشد و نمو فیزیکی و تکامل سیستم عصبی انسان و حیوانات نقش حیاتی دارند.
وی خاطرنشان کرد: کمبود ید عملکرد تیروئید را دچار اختلال نموده و بر حسب اینکه این کمبود در چه زمانی حاصل شود و نیز بر اساس شدت کمبود آن عوارض و تغییرات حاصله را تحت عنوان اختلال‌های ناشی از کمبود ید تقسیم‌بندی می‌کنند.
دکتر دلشاد ابراز داشت: وقتی دریافت ید کاهش می‌یابد با بروز تغییرات قابل توجه در عملکرد غده تیروئید ترشح هورمون‌های تیروئید ممکن است در محدوده طبیعی حفظ شود. این واکنش‌های جبرانی شامل تحریک مکانیسم جذب ید توسط غده تیروئید و همچنین تحریک مراحل بعدی در متابولیسم داخل تیروئیدی ید می‌باشند که اغلب منجر به سنتز و ترشح بیشتر هورمون “T3” از غده تیروئید می‌گردند.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم اضافه کرد: افزایش ترشحTSHممکن است در بروز این واکنش‌ها دخیل باشد اما افزایش”TSH”سرم معمولا در کمبودهای شدید ید دیده می‌شود. وی توضیح داد: در کمبودهای خفیف تا متوسط،TSHسرم در محدوده طبیعی بوده لذا احتمال می‌رود که غده تیروئید نسبت به اثرات TSH حساسیت بیشتری پیدا نموده باشد. صرف نظر از افزایش نسبیTSHو یا افزایش حساسیت به آن، تحریک غده تیروئید با افزایش ترشح تیروگلوبولین و بالا رفتن غلظت سرمی آن مشخص می‌گردد.
دکتر دلشاد اضافه کرد: حفظ غلظت طبیعی هورمون‌های تیروئید با این واکنشهای جبرانی تا زمانی که دریافت ید بیشتر از حداقل 50میکروگرم در روز باشد میسر خواهد بود و چنانچه میزان دریافت روزانه ید به کمتر از این مقدار بحرانی برسد محتوای داخل تیروئیدی ید نیز کاهش یافته که منجر به بروز گواتر و کم کاری تیروئید می‌گردد. این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم می‌گوید: حدود2/2 بیلیون نفر از جمعیت کلی جهان از دریافت کافی ید بهره مند نیستند. 30 تا 70 درصد این جمعیت مبتلا به گواتر بوده و1تا10 درصد نیز دچار کرتنیسم هستند.وی تشریح کرد:کمبود ید واختلال‌های ناشی از آن با طیف وسیعی از تظاهرات بالینی به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی-تغذیه‌ای کشور ایران محسوب می‌شده است.تا دو دهه قبل، ایران در بین کشورهای دچار کمبود شدید ید قرارداشت. بررسی اپیدمیولوژیکی گواتر به عنوان یکی از شاخص‌های عمده کمبود ید, نخستین باردر سال1348در ایران صورت پذیرفت که موید همه گیر بودن گواتر در بسیاری از استان‌های کشور بود.
دکتر دلشاد افزود: مطالعات پژوهشگران کشور در طی سال های1362تا1368 نشان داد که حدود20 میلیون نفر از مردم کشور ما در معرض کمبود ید قرار دارند. عوارض شدید کمبود ید از جمله عقب ماندگی رشد، اختلال شنوایی و کاهش ضریب هوشی نیز درکودکان ساکن در نواحی کوهستانی در برخی از این مطالعات مشاهده گردید.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم اظهار کرد: پس از تشکیل کمیته کشوری مبارزه با اختلال‌های ناشی از کمبود ید در سال 1368اولین بررسی ملی شیوع گواتر از مراکز و شهرهای بزرگ 14استان واز مناطق روستایی8 استان کشورانجام گرفت.در این بررسی شیوع گواتر در شهرهای اصفهان، چهارمحال و بختیاری و ایلام بیش از70درصد,در باختران و تهران بین50 تا58 درصد،در فارس،زنجان، کرمان،کهکیلویه و بویراحمد بین40تا45درصد،در بوشهر،خراسان، مازندران و سیستان و بلوچستان بین17تا35درصد و در خوزستان کمتر از 12درصد بود.
وی ادامه داد:همزمان با بررسی وضعیت موجود گواتر، اقدامات لازم در مورد استراتژی تهیه نمک یددار نیز صورت گرفت و تولید نمک یددار در سال 1373اجباری گردید و مصرف نمک یددار توسط خانوارهای کشور افزایش یافت. دکتر دلشاد مطرح کرد: از آنجایی که پایش هر برنامه‌ای برای ارزیابی موفقیت آن ضروری اسـت،در سال1375یعنی7سال پس از شروع ید‌رسانی و 2سال بعد از آنکه بیش از50 درصد خانوارهای کشور نمک یددار مصرف می‌کردند، دومین پایش کشوری به منظورتعیین شیوع گواتر و میزان ید ادرار دانش‌آموزان 8 الی 11 ساله کشور انجام شد.در این مطالعه گواتر در تمام استانهای کشور به صورت آندمیک و یا هیپرآندمیک وجود داشته اما اکثریت دچار گواتر درجه یک بودند.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم افزود: نتایج بررسی سال1375مبین این واقعیت بود که میانه ید دانش‌آموزان کشور در محدوده مطلوب توصیه شده WHO/UNICEF/ICCIDD بوده، لذا برنامه مبارزه با کمبود ید از طریق یددار نمودن همه نمک‌ها بسیار موثر بوده و7سال پس ازآغاز برنامه، میانه ید ادرار دانش‌آموزان کشور به حد مطلوب رسیده به طوری که در سال 2000 میلادی ازطرف دفتر منطقه مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت کشور ایران، عاری از کمبود ید اعلام شد.
وی اظهار کرد: در سال1381، سومین پایش کشوری گواتر در مناطق شهری و روستایی 28استان کشور صورت گرفت.شیوع کلی گواتر در کل کشور 9/8درصد برآورد شد و میانه دفع ید ادرار دانش‌آموزان کشور167میکروگرم در لیتر بود.در مقایسه با دومین پایش کشوری که درسال1375انجام شد، در این مطالعه کاهش قابل توجه گواتر بخصوص گواترهای درجه2در کلیه استان‌های کشور دیده شد و در مناطق هیپرآندمیک مانند ایلام، همدان، کهگیلویه و بویر احمد و کرمانشاه این کاهش بیشتر مشهود بود.
دکتر دلشاد عنوان کرد: چهارمین پایش ملی در سال1386در دانش‌آموز31 استان کشور انجام گرفت که موید کاهش مستمر درصد شیوع گواتر دانش‌آموزان 5/7درصد و مطلوب بودن میانه ید ادرار دانش‌آموزان کشور در حد140میکروگرم در لیتر بود.در مقایسه با اولین و دومین پایش ملی که در سال های1368و1375انجام شده، نتایج سومین و چهارمین پایش ملی 12و17سال پس از یدرسانی، نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران که در سال1381از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان منطقه عاری از کمبود ید اعلام گردیده، با حفظ شاخص‌های مصرف نمک، میزان ید ادراری و درصد شیوع گواتر در زمره معدود کشورهای جهان است که برنامه پیشگیری و حذف اختلالات ناشی از کمبود ید را به صورت مستمر، علمی و با موفقیت اجرا نموده و به صورت ادواری آن را ارزیابی می‌کند.
این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم،دستاوردها مصرف خانوارهای ایرانی از نمک ید دار را اینگونه تشریح کرد: دستاوردها مصرف خانوارهای ایرانی از نمک ید دارعبارتند از جلوگیری از صدمه مغزی و درنتیجه افزایش بهره هوشی در دانش‌آموزان ـ نوجوانان و جوانان کشور به طوریکه در بعضی مناطق نزدیک به 10 درجه بهره هوشی افزایش داشته است و کاهش شیوع گواتر بعنوان یکی از شاخصه‌های کمبود ید از میزان 68 درصد در کل دانش‌آموزان کشور تا 100 درصد در برخی از مناطق کوهستانی قبل از تهیه و توزیع و مصرف همگانی نمک‌های یددار به حدود 6 درصد در سال 1386.
وی اضافه کرد: افزایش دفع ید ادرار دانش‌آموزان مدارس کشور به سطح مطلوب بیش از 100 میکروگرم در لیتر که بیانگر دریافت ید کافی جامعه است و افزایش یادگیری بهبود وضعیت رشد فیزیکی کودکانی که در مناطق دچار کمبود ید می‌زیسته‌اند.
دکتر دلشاد افزود:کاهش موارد مرگ و میر نوزادان و سقط‌هایی که در ارتباط با کمبود ید شدید در مناطق هیپرآندمیک بوده‌اند وحذف اختلال‌های ناشی از کمبود ید در مدت زمان کوتاه و شناخته شدن جمهوری اسلامی ایران بعنوان یک کشور عاری از کمبود ید در منطقه از سوی سازمان بهداشت جهانی در سال 2000 میلادی و استمرار آن از جمله دستاوردها مصرف خانوارهای ایرانی از نمک ید دار است.این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم اظهار داشت: کنترل و نظارت بر چگونگی تولید نمک‌های یددار کارخانجات، کنترل و نظارت تیم‌های اجرایی در استانها بر نحوه توزیع و مصرف نمک های یددار و استمرار آزمایش‌های نمک از نظر یددار بودن به صورت ماهیانه و پیگیری در آموزش جامعه و خانوارها در جهت نگهداری مناسب نمک از طریق رسانه‌های عمومی، پوستر، کتابچه‌های آموزشی می‌توانند استمرار کفایت ید‌رسانی در کشور را تضمین نمایند.وی تصریح کرد: از آنجائی که زنان باردار و مادران شیرده و همچنین فرزندانشان در اوایل نوزادی نسبت به کمبود ید آسیب پذیر هستند، در سال 1394 برای اولین بار مطالعه‌ای توسط پژوهشکده علوم غدد درون ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به منظور ارزیابی ید دریافتی و عملکرد غده تیروئید زنان باردار کشور صورت گرفت.
دکتر دلشاد ادامه داد: تعداد 1200 زن باردار از سه تریمستر بارداری که به مراکز مراقبت‌های اولیه بارداری در 10 استان کشور مراجعه نموده بودند، وارد مطالعه شدند. میانه ید ادرار این گروه از زنان باردار حدود 87 میکرو گرم در لیتر بود با توجه به اینکه میانه ید ادرار در زمان بارداری باید بین 150 تا 250 میکرو گرم درلیتر باشد، نتیجه گرفتیم که زنان باردار ایرانی از دریافت ید کافی بر خوردار نیستند و نیاز به مکمل ید در دوران بارداری
دارند.

این فوق تخصص غدد داخلی و متابولیسم افزود: تولید مکمل ید به صورت قرص یدوفولیک حاوی 500 میکرو گرم اسید فولیک و150 میکرو گرم ید و همچنین تولید کپسول‌های مولتی ویتامین حاوی 150 میکروگرم ید در سطح ملی آغاز شد و از اوایل سال 1396 مکمل یاری ید با فرآورده‌های تولید شده در سطح کشور آغاز گردید. در سال 1398 یعنی دو سال پس از مصرف قرص ید فولیک و یا کپسول‌های حاوی 150 میکرو گرم ید توسط زنان باردار ایرانی، مطالعه بعدی ما در همان استانهایی که در مطالعه اول مورد بررسی قرار گرفته بودند انجام شد. در این مطالعه میانه ید ادرار زنان باردار کشور در کل استانها به بیش از150 میکرو گرم در لیتر افزایش یافته بود که موید دریافت کافی ید در دوران بارداری است. وی توضیح داد: نظر به نقش بسیار ضروری و اهمیت حیاتی
ید در رشد و نمو جنین و تکامل عملکرد سیستم عصبی- شناختی نوزاد، مصرف مکمل ید به صورت قرص یدو فولیک از سه ماه قبل از بارداری تا پایان سه ماهه اول بارداری و مصرف کپسول مولتی ویتامین حاوی 150 میکرو گرم ید از اوایل سه ماهه دوم بارداری تا اتمام دوران شیردهی برای تمام زنان باردار ایرانی که بیماری تیروئید نداشته و تحت درمان با قرص لوتیروکسین و یا متی مازول نباشند، اکیدا توصیه میشود. دکتر دلشاد در پایان یاد‌آوری کرد که مصرف نمک ید دار نیز در حد توصیه شده برای تمام افراد جامعه از جمله زنان باردار ضروری بوده و با هیچگونه عارضه جانبی همراه نیست. نمک
ید دار باعث سقط جنین و سرطان نمی‌شود بلکه باعث می‌شود که از بروز گواتر و اختلال در رشد مغزی ناشی از کمبود ید در جنین و نوزاد و در نتیجه کاهش یاد‌گیری و ضریب هوشی کودکان و جوانان کشور جلوگیری نماید. مصرف متعارف نمک ید دار با کم کاری و یا پر کاری تیروئید همراه نیست. از مصرف نمک دریا و یا سنگ نمک که ید کافی نداشته و با ناخالصی‌ها و آلاینده‌های شیمیایی بر خوردار می‌باشند به جای نمک یددار تصفیه شده، جدا خودداری نمایید.

 


ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید