آیا مذاکرات هسته‌ای به نتیجه خواهد رسید؟

به تحلیل کارشناسان سیاسی

برجام دیگر برجام ۱۵ سال پیش نیست که شش تا مسئله در آن باشد، الان مسائل برجام بسیار زیاد شده است و باید بین همه این‌ها توازن برقرار شود و از طرفی فضای عمومی و رسانه‌ای و سیاسی هم در نظر بگیریم.

به گزارش نباء خبر،سیگنال‌های متفاوت تهران مدت زمان مورد انتظار برای احیای هرگونه توافق را طولانی‌تر کرده. هنری روم تحلیلگر گروه اوراسیا اخیرا در این باره در تحلیلی تاکید کرد که احیای توافق هسته‌ای ایران امسال و با توجه به عدم اطمینان زیاد در مورد عدم علاقه تهران به از سرگیری مذاکرات، بعید است.
تحلیلگران غربی می‌گویند ایران در حال زمان خریدن برای توسعه برنامه هسته‌ای خود از یک سو و از سوی دیگر بالا بردن قدرت چانه زنی تهران در مذاکرات پیش رو است. با این حال رسانه‌های غربی به طور هماهنگ معتقدند که تهران اگرچه دیر اما به میز مذاکرات باز خواهد گشت. با این حال این تاخیر و ابهام در زمان ازسرگیری مذاکرات هسته ای از سوی ایران و عدم مشخص بودن خواسته های طرف ایرانی غرب را به تکاپو انداخته.
تاکنون چندین دیدار میان مقام های تهران و غرب با محوریت ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای برگزار شده است اما هیچ کدام نتوانسته به نتایج ملموسی در این زمینه دست پیدا کند. در حالی که انتظار می رفت در مجمع اخیر سران سازمان ملل در نیویورک استارت مذاکرات زده شود اما به جز چند دیدار میان امیرعبداللهیان و همتایان منطقه ای و غربی که بر لزوم از سرگیری مذاکرات و برداشته شدن تحریم ها در آن تاکید شده بود، اتفاق دیگری نیفتد.
وب سایت پولیتیکو در‌این‌باره نوشته که دولت جدید ایران ادعا می‌کند که می‌خواهد مذاکرات هسته‌ای برای احیای برجام را از سر بگیرد، اما درباره زمان از سرگیری مذاکرات و آنچه که می‌خواهد، تمایلی نشان نمی‌دهد.
به نوشته این رسانه دولت جدید محافظه کار در ایران تاکید کرده که خواستار بازگشت به میز مذاکرات و از سرگیری گفتگو‌ها بر سر احیای توافق هسته‌ای ایران در مقابل برداشته شدن تحریم‌ها علیه ایران است. اما عملکرد ایران نشان می‌دهد که داستان کمی متفاوت است.
پولیتیکو به ابهام در رفتار و سخنان تهران در قبال‌ ازسرگیری مذاکرات اشاره کرده و می‌نویسد: در روز‌های اخیر مقام‌های ایران ده‌ها ملاقات با مقام‌های خارجی برای بحث درباره مذاکرات هسته‌ای برگزار کردند، اما جزئیات محدودی از این گفت‌وگو‌ها درباره اینکه ایران چه زمانی به میز مذاکره باز خواهد گشت و چه می‌خواهد، منتشر شده است. در عین حال ایران همچنان به بازی پرحاشیه خود با بازرسان آژانس هسته‌ای سازمان ملل ادامه می‌دهد. تاکتیک‌های push-pul- ایران باعث نگرانی محافل دیپلماتیک شده است که چرا که این فرایند بازگشت به توافق تاریخی هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران را به طرز فزاینده‌ای دشوار می‌کند.
توافق مطلوب کدام است؟
همچنین یک کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: سکوتی که الان در دستگاه سیاست خارجی درباره مذاکرات و برجام شاهد هستیم ناشی از این است که اصولگرایان درباره توافق مطلوب هنوز مشغول بحث و بررسی هستند.
رحمان قهرمان‌پور با اشاره به سکوت رسانه‌ای و خبری در عرصه سیاست خارجی به ویژه مسائل مهمی از جمله مذاکرات هسته‌ای اظهار کرد: تیم انتخاباتی رئیسی در زمان انتخابات برای اینکه نظرسنجی‌ها می‌گفت برجام برای مردم مسئله مهمی است و فرض بر این بود که اگر درباره برجام انتقادی حرف بزنند ممکن است آقای رئیسی رای نیاورد، رویکرد ایجابی و مثبت نسبت به برجام نشان دادند و در نهایت رئیسی در نقد برجام حرفی نزد. هر چند که این رویکرد رئیسی از سوی برخی از رقبایش خوش نیامد.
وی ادامه داد: علاوه بر کمپین انتخاباتی رئیسی، یک دلیل دیگر هم بود که تیم انتخاباتی رئیسی توافق را خیلی نزدیک می‌دیدند و فرض شان این بود که مذاکرات را در دور ششم در وین متوقف کنند تا آن‌ها بیایند و همه هم که بر سر آن اجماع دارند، توافق احیا می‌شود و سوخت موتور دولت هم تامین می‌شود و از طرفی اصولگرایان انسجام شان بیشتر می‌شود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به مواضع وزیر امور خارجه در نیویورک درباره مذاکرات و برجام اظهار عقیده کرد: اقدامات آقای امیرعبداللهیان و پیام‌هایی که در نیویورک منتقل شد، بدبینی اروپایی‌ها را به وجود آورد که ایران موضع سختگیرانه‌ای را در قبال برجام اتخاذ کرده است که با مواضع رئیسی کمی اختلاف داشت، اما معتقدم این مواضع برای ایجاد توازن بین شعار‌های دوره انتخاباتی رئیسی و موضع الان دولت است. این به معنای تغییر ریل سیاست و تغییر بازی در بحث هسته‌ای نیست. اما آیا مسیر فعلی حفظ می‌شود؟ پاسخ به این سوال سخت است و این به معنی آن نیست که اگر تا سه چهار ماه آینده توافق نشود، پنجره توافق باز می‌ماند.
قهرمان‌پور گفت: فکر می‌کنم هنوز سیاست نظام رسیدن به توافق است، اما این توافق باید در داخل قابل دفاع باشد. این توافقی که قرار است در آینده بشود را باید بتوان به افکار عمومی عرضه کرد و مشروع باشد تا در مسائل دیگر هم مذاکره قابل توجیه باشد.
جدای از نظام، اصولگرایان هم باید بتوانند از توافقی که قرار است احتمالا بشود، دفاع کنند. معتقدم اصولگرایان تصویر واحدی از اینکه توافق «خوب» چیست، ندارند. برخی گروه‌ها هر نوع توافق را بد می‌دانند و برخی طیف‌های دیگر اصولگرایی هستند که خواستار توافقند و خود رئیسی به نظرم در میانه این نظرات است یعنی هم توافق می‌خواهد، هم آنچه که می‌خواهد باید «خوب» و «قابل عرضه» به افکار عمومی باشد.
وی ادامه داد: منتقدان برجام، هشت سال در قدرت نبودند، هر قدمی هم که دولت روحانی بر می‌داشت می‌گفتند کج است، حالا باید بیایند و بگویند توافق خوب چیست و چگونه به دست می‌آید و برای آن کار را شروع کنند. رئیسی به توافق نیاز دارد چرا که وضعیت اقتصادی و سیاسی و منطقه‌ای ما به سمت بهبودی در شرایط فعلی و تحریم پیش نمی‌رود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: توافق قابل دفاع برای اصولگرایانی که الان در قدرت هستند با توافق قابل دفاع برای نظام یکی نیست. هشت سال گفتند توافق بد است و به موافقان برجام تاختند. ۱۲۶ ایراد به برجام وارد کردند، حالا بگویند چکار کنیم که ایرادات رفع شود و از طرفی تحریم برداشته شود و فعالیت‌های هسته‌ای هم با قدرت ادامه یابد. الان رقیبی که دیگر در کار نیست.
قهرمان پور گفت: الان کاملا روشن و بدیهی است که اگر تیم انتخاباتی آقای رئیسی می‌گذاشت توافق احیای برجام در زمان روحانی انجام شود الان کار برای آقای ریسی خیلی راحت‌تر و بی دغدغه‌تر بود. توافق یک چیز است و اجرای آن مساله دیگر، در حالی که تیم آقای رئیسی در اصل توافق و چگونگی آن هنوز توافق ندارند چه برسد به اجرای آن. همیشه گفته ام قیافه برجام از دور جذاب است، به نظر میوه رسیده‌ای است که کافی است دست دراز کنند و آن را بچینند، اما کسی مثل ظریف را همین مساله زمین زد.
منتقدان برجام قبلا از دور توافق را می‌دیدند، اما الان از نزدیک دارند مسائل و مشکلاتش را می‌بینند و در آن مانده‌اند. اصولگرایان در داخل خود که درباره اینکه توافق مطلوب شان چیست، تصویر روشنی ندارند. آنها بین تجربه روحانی و احمدی نژاد مانده‌اند، ولی در هر حال باید دیر یا زود حرفی بزنند و راهی را انتخاب کنند.
دولت باید برای این مسئله تعیین تکلیف کند، نمی‌تواند طولانی مدت مذاکرات و برجام را مسکوت باقی بگذارد. یا باید قید توافق را بزنند که هزینه بسیار زیادی برای ملت و دولت و کشور دارد یا باید برای توافق جهت و مسیر تعیین کنند.
وی خاطرنشان کرد: برجام دیگر برجام ۱۵ سال پیش نیست که شش تا مسئله در آن باشد، الان مسائل برجام بسیار زیاد شده است و باید بین همه این‌ها توازن برقرار شود و از طرفی فضای عمومی و رسانه‌ای و سیاسی هم در نظر بگیریم. نقد کتاب همیشه کار خیلی راحتی است، اما نوشتن کتاب سخت است.
بیان ایده یک مسئله است، اجرایی کردن ایده‌ها مساله‌ای متفاوت. سکوتی که الان در دستگاه سیاست خارجی درباره مذاکرات و برجام شاهد هستیم ناشی از این وضعیت است که اصولگرایان دارند در داخل خود صحبت می‌کنند که توافق مطلوب چیست.


ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید