برچسب: توافق

ایران در حال نهایی کردن توافقی با عمان درباره مسیرهای جدید کشتیرانی در تنگه هرمز است، اما توافق میان این دو کشور ساحلی به‌تنهایی موجب بازگشایی این آبراه نخواهد شد؛ اقدامی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، خواهان آن است.این مذاکرات از آن جهت اهمیت دارد که می‌تواند اختلافات درباره ترتیبات کشتیرانی را که موجب اختلال در تجارت جهانی شده است، حل کند. اما ایران اعلام کرده است که آمریکا باید شروط بیشتری را برآورده کند تا کشتی‌ها بتوانند آزادانه از این مسیر عبور کنند.

واشنگتن بارها در ارزیابی ظرفیت تغییر در ایران و شناخت رهبران جمهوری اسلامی ایران دچار خطا شده و تهران در بسیاری از مقاطع توانسته است از اختلافات داخلی آمریکا و عامل زمان به عنوان اهرم چانه‌زنی استفاده کند.ادعای خشمگینانه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه ایران در تعاملات خود با واشنگتن «به‌طرز باورنکردنی دوگانه رفتار می‌کند»، تازه‌ترین نشانه از دشواری او در درک رقبای ایرانی‌ است. ترامپ خود را استاد شناخت و بهره‌برداری از دشمنانش می‌داند، اما رهبران ایران بارها او را سردرگم کرده‌اند.

بر خلاف رویه‌های معمول، این توافق‌نامه عربستان را ملزم به پذیرش «پروتکل الحاقی» آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نمی‌کند و پادمان‌های نظارتی آن به جای آژانس، صرفاً به صورت دوجانبه میان واشنگتن و ریاض خواهد بود. این رویکرد دقیقاً نقطه مقابل توافق سال ۲۰۰۹ آمریکا با امارات متحده عربی است که در آن امارات از غنی‌سازی چشم‌پوشی کرد و بالاترین سطح نظارت آژانس را پذیرفت؛ توافقی که کارشناسان به آن «استاندارد طلایی» می‌گویند.

ترامپ بعدازظهر پنجشنبه با تیم ارشد امنیت ملی خود در مورد تنش‌ها با ایران و مسیر پیش رو جلسه‌ای برگزار کرد. پس از این جلسه، یک مقام آمریکایی گفت که دولت ترامپ «هنوز متعهد به یافتن راه‌حل است و مذاکرات در سطح فنی» برای رسیدن به توافق هسته‌ای ادامه دارد. این مقام آمریکایی گفت: «رئیس جمهور دیروز به صراحت احساسات خود را بیان کرد. تفاهم‌نامه مبتنی بر عملکرد است و اقدامات ایران، عملکرد ناموفق در سطح غیرقابل قبولی را نشان می‌دهد».در همین شرایط، یک مقام آمریکایی در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان تایید کرده که دیپلماسی در حال حاضر در پشت صحنه در حال انجام است تا تنش‌ها میان آمریکا و ایران کاهش یابد. به ادعای این مقام، ایالات متحده به شکلی عامدانه حملات اخیر را ترتیب داده و سپس برای جلوگیری از تشدید تنش و اجازه دادن به دیپلماسی، مکث کرده است.

اگرچه عربستان از برقراری آتش‌بس استقبال کرده است، اما توافق اولیه ۲۴ خرداد میان واشنگتن و تهران نتوانسته نگرانی‌های اساسی ریاض را برطرف کند. این توافق عملاً نفوذ ایران بر تنگه هرمز را به رسمیت می‌شناسد. دیپلمات‌های غربی معتقدند که ایران اکنون به ابزاری دست یافته که می‌تواند همچون شمشیری بالای سر اقتصاد جهانی عمل کند.علاوه بر این، در سند اولیه هیچ اشاره‌ای به نفوذ منطقه‌ای ایران در خاورمیانه نشده است. خروج ترامپ از برجام در سال ۱۳۹۷، تهران را به سمت افزایش سطح غنی‌سازی اورانیوم سوق داد و اکنون مشخص نیست آیا واشنگتن قادر به دستیابی به توافقی جامع در حوزه هسته‌ای خواهد بود یا خیر.

لا رپوبلیکا ایتالیا به نقل از عبدالله بندر العتیبی استاد روابط بین‌الملل دانشگاه قطر معتقد است دشوارترین مرحله در مذاکرات آمریکا و ایران دیگر باز کردن کانال‌های ارتباطی نیست، بلکه یافتن فرمولی است که به هر طرف اجازه دهد افکار عمومی داخلی خود را قانع کند که از مذاکرات پیروز بیرون آمده اند.

ایرادهای این توافق کم نیست؛ از غیرواقع‌بینانه بودن مفاد آن گرفته تا پیامدهای سیاسی و حقوقی بحث‌برانگیزش. با این حال، شاید مهم‌ترین مشکل این سند آن باشد که نه‌تنها مانع وقوع جنگی تازه نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه را برای آغاز درگیری بعدی فراهم کند و در عین حال، مسئولیت آن را متوجه لبنان سازد.

برای مدیریت این فضای پیچیده، باید یک میز مذاکره دائمی منطقه‌ای با حضور کشورهای عربی، ترکیه و پاکستان شکل بگیرد. نویسنده در تحلیلی دور از واقعیت‌های میدانی پیشنهاد می‌کند که اسرائیل و ایران نیز باید به بازیگران فعال این ساختار امنیتی تبدیل شوند؛ امری که بدون کانال‌های محرمانه و با توجه به خصومت‌های عمیق، در کوتاه‌مدت ناممکن است.

بزرگترین تهدید فراروی ایران، نه نیات ترامپ که اختلافات داخلی است. دوقطبی‌سازی و تخریب تیم مذاکره‌کننده، دقیقاً خدمتی است که دشمن از ما انتظار دارد. حال که میدان بستر دیپلماسی را فراهم کرده، همه‌ی جریان‌ها باید با نگاه ملی از تیم مذاکره‌کننده حمایت کنند؛ چراکه اختلاف، پیروزی میدان را به شکست در میز مذاکره بدل می‌کند.

ماده ۵ تفاهم‌نامه می‌گوید که «ایران ترتیبات عبور ایمن کشتی‌های تجاری را به مدت ۶۰ روز انجام خواهد داد» و پس از آن، «ایران و عمان ترتیبات را انجام خواهند داد. و اکنون، ایالات متحده خواهان ترتیبات متفاوتی برخلاف تفاهم‌نامه‌ای است که خود امضا کرده است. چیزی که ما می‌بینیم این است که ایالات متحده در تلاش است تا راهی برای خروج از این تفاهم‌نامه پیدا کند، در حالی که ایران را به پایان مفاد آن ملزم می‌کند».

کاهش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، ماشین‌آلات و پروژه‌های تولیدی به این معناست که حتی اگر شرایط کوتاه‌مدت اقتصاد بهبود پیدا کند، ظرفیت رشد پایدار در سال‌های آینده با محدودیت جدی روبه‌رو خواهد بود.

اسرائیل و لبنان امشب توافق چارچوبی امضا خواهند کرد که به آغاز عقب‌نشینی نیرو‌های اسرائیلی از جنوب لبنان منجر می‌شود. اما این توافق، حضور این نیرو‌ها را تا زمانی که سلاح حزب الله خلع نشده، تثبیت می‌کند.

فاجعه ژئوپلیتیکی که توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، ایجاد شده، بسیار فراتر از از بین بردن موقعیت غالب هر دو بازیگر در تنها سه ماه و نیم پیش بوده و جنگ بی‌دلیل و شکست‌خورده آنها علیه ایران، احتمالاً تغییر بزرگی در موازنه قدرت جهانی ایجاد کرده است - تغییری که ایالات متحده و اسرائیل را در ماه‌ها و سال‌های آینده نسبتاً ضعیف‌تر خواهد کرد.

رئیس جمهور آمریکا با اشاره به تفاهم نامه میان تهران - واشنگتن گفت: «روز گذشته ۱۹ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرد؛ جایی بسیار زیبا. این بیشترین میزان انتقال نفت در تاریخ تنگه هرمز بوده است. چنین چیزی هرگز سابقه نداشته و نمونه‌اش را ندیده‌اید. به این وضعیت فوران نفت می‌گویند.»وی با بیان این ادعا که ایران اکنون «قلدر خاورمیانه» نیست، بار دیگر به تمجید و دستاوردسازی از حمله به ایران پرداخت و مدعی شد: «ایران را در شرایطی رها می‌کنیم که نیروی دریایی، نیروی هوایی، سامانه‌های پدافند هوایی، توان موشکی و برنامه هسته‌ای ندارد. ما ایران را بدون هیچ ظرفیت هسته‌ای رها می‌کنیم و آنها نیز با این موضوع موافقت کرده‌اند.»

طبق توافق اولیه، ایران قبول کرده است که حداقل در این دوره ۶۰ روزه، هیچ پولی بابت عبور کشتی‌ها از این تنگه دریافت نکند. اما وزارت خارجه ایران به‌طور غیرمستقیم اشاره کرده است که شاید پس از این مدت، هزینه‌هایی را برای ارائه «خدمات مشخص‌نشده» وضع کند. ترامپ اما به‌تازگی ادعا کرده که حتی پس از این ۶۰ روز هم هیچ عوارضی به ایران پرداخت نخواهد شد.