برچسب: عربستان

برای چند دهه سیاست آمریکا بر مبنای حفظ برتری اسرائیل در برابر دیگر کشورهای منطقه، تقویت ریاض در برابر ایران و طرد سوریه قرار داشته است. سفر ترامپ معرف تعدیلی در این مواضع سنتی آمریکا در منطقه و رهاکردن تتمه نگاه ایدئولوژیک به منطقه بود. سیاست‌هایی که عملا در جریان سفر ترامپ به نمایش گذاشته شد و تقریبا مدنظر همه طیف‌های سیاسی در واشنگتن قرار گرفت، می‌تواند حاکی از عمل‌گرایی بیشتر واشنگتن در منطقه و پیروی از نوعی منطق معاملاتی و دیپلماسی معاملاتی باشد.

امارات متحده عربی طی ۱۰ سال آینده ۱ تریلیون دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

دولت موقت احمد الشرع، که پس از برکناری بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ قدرت را در دست گرفت، با چالش‌های متعددی برای کسب مشروعیت داخلی و بین‌المللی مواجه است. الشرع، که پیش‌تر به دلیل رهبری جبهه النصره در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داشت، با تغییر گفتمان و تأکید بر حکومتی فراگیر، تلاش کرده خود را به عنوان چهره‌ای میانه‌رو معرفی کند. دیدار او با ترامپ در ریاض، که به گفته کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، با استقبال گرم عربستان و ترکیه همراه بود، نقطه عطفی در این مسیر محسوب می‌شود. لغو تحریم‌های آمریکا، که به دنبال درخواست ریاض و آنکارا انجام شد، موجی از جشن‌های خیابانی در دمشق به راه انداخت و امیدی برای احیای اقتصاد ویران‌شده سوریه پس از ۱۴ سال جنگ داخلی ایجاد کرد.

یکی از نکاتی که در حاشیه سفر ترامپ به عربستان برجسته بود، حضور غول‌های فناوری آمریکا در عربستان سعودی بود. عربستان سعودی به مناسبت سفر ترامپ به خاورمیانه، میزبان حدود ۲۰۰۰ نفر از مقامات دولتی و مدیران شرکت‌های بزرگ بخش خصوصی در حوزه فناوری و دیگر صنایع در قالب نشست مجمع تجاری سعودی-آمریکایی بود.در همین ارتباط، مدیر عامل گوگل اعلام کرد که در حال ساخت مراکز داده در عربستان بوده و قرار است پردازنده‌های گرافیکی را به این کشور منتقل کند.اظهارات مدیرعامل گوگل در حالی است که سرویس‌های وب آمازون با اعلام راه‌اندازی دیتاسنترهایی در عربستان در سال ۲۰۲۶، گفته بودند تصمیم دارند بیش از ۵.۳ میلیارد دلار در عربستان سعودی سرمایه‌گذاری کنند.

اهداف ترام‍پ در خاورمیانه، یعنی کسب منافع اقتصادی و اعتبار سیاسی، با چالش‌های متعددی مواجه است. قراردادهای اقتصادی با کشورهای خلیج فارس می‌تواند موفقیت کوتاه‌مدتی برای او به ارمغان بیاورد، اما دستاوردهای دیپلماتیک او به توانایی‌اش در مدیریت تنش‌های منطقه‌ای و جلب حمایت کنگره بستگی دارد. برای ایران، این تحولات نشان‌دهنده ضرورت بازنگری در استراتژی منطقه‌ای و مذاکراتی است. اگر ترام‍پ بتواند تعادلی بین فشار حداکثری و دیپلماسی برقرار کند، ممکن است به توافقی با ایران دست یابد، اما در غیر این صورت، منطقه ممکن است شاهد تشدید تنش‌ها باشد.

بزرگ‌ترین فرصت ترامپ همچنان در احیای «توافق‌نامه‌های ابراهیم» نهفته است؛ اتفاقی که در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش رقم خورد و می‌تواند بار دیگر به‌عنوان نماد عملکرد سیاست خارجی او مطرح شود. تمرکز اصلی واشنگتن، عربستان سعودی است؛ کشوری که در نیمه دوم دولت بایدن، حتی پس آغاز جنگ غزه، وارد مذاکرات فشرده‌ای با آمریکا شد. هدف این رایزنی‌ها، مجموعه‌ای از توافق‌ها برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل بود؛ توافق‌هایی که هرچند نهایی نشدند، اما تا آستانه تحقق پیش رفتند. در قلب این مذاکرات، دو مطالبه کلیدی محمد بن سلمان قرار داشت: یک پیمان دفاعی دوجانبه با ایالات متحده و توافقی برای توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی عربستان.

ترامپ تمرکز خود را بر سه کشور ثروتمند از نظر انرژی گذاشته که میزبان پروژه‌های املاک با برند ترامپ هستند یا برای آن‌ها برنامه‌ریزی شده است، کشورهایی که او در آن‌ها قصد دارد منافع اقتصادی آمریکا را اهرم قرار دهد تا کاری را انجام دهد که شخصاً به آن علاقه‌مند است: بستن قراردادهای تجاری.

پروژه‌های عظیمی مانند «چشم‌انداز ۲۰۳۰» عربستان سعودی یا برنامه‌های زیرساختی امارات متحده عربی، که به سرمایه‌گذاری خارجی و تنوع اقتصادی وابسته هستند، در صورت بروز درگیری با ایران یا تحریک توسط اسرائیل، بسیار آسیب‌پذیر خواهند بود. مذاکرات ایالات متحده و ایران می‌تواند این خطرات را کاهش دهد و به کشورهای عربی این امکان را بدهد که با اعتماد بیشتری به توسعه اقتصادی بپردازند.

نشانه‌ها حاکی از آن است که یک عملیات زمینی گسترده در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها احتمالاً اجتناب‌ناپذیر است. اگر آمریکا قصد داشته باشد حوثی‌ها را از صنعا، پایتخت یمن، بندر حدیده و بخش‌های قابل توجهی از شمال بیرون کند، احتمالاً نیازمند حمله زمینی است. هرچند به‌رغم اجرای حمله زمینی، باز هم حوثی‌ها در کوه‌های صعده باقی خواهند ماند.

قرار است آمریکا بسته‌ای از معاملات تسلیحاتی به ارزش بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار را طی سفر «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا به ریاض در ماه مه پیشنهاد بدهد.این اقدام بعد از آن صورت می‌گیرد که دولت سابق آمریکا در رسیدن به یک توافق دفاعی با ریاض در راستای یک معامله فراگیر که شامل عادی‌سازی روابط بین عربستان و رژیم صهیونیستی بود، شکست خورد.

خالد بن سلمان به دعوت مقامات ایرانی به تهران نیامده و حامل پیام بی‌سابقه پادشاه سعودی عربستانی به رهبری ایران بوده است و البته طبیعی است که برقراری ارتباط و ارتقای روابط یک‌جانبه و یک طرفه نیست و حُسن نظر دو طرف را می‌طلبد و طرف ایرانی هم در استقبال از وزیر دفاع عربستان کوتاهی نکرده و کم نگذاشت.

در آستانه نشست رم، عباس عراقچی روز چهارشنبه با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در تهران دیدار کرد و روز پنجشنبه نیز در مسکو با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار داشت. عراقچی در حساب توییتر خود درباره دیدار با رئیس آژانس نوشت: «در ماه‌های آینده، آژانس می‌تواند نقش مهمی در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز پرونده هسته‌ای ایران ایفا کند.»

توافق‌نامه موسوم به «۱۲۳» به بند ۱۲۳ از قانون انرژی اتمی ایالات متحده مصوب سال ۱۹۵۴ میلادی اشاره دارد. این توافق‌نامه برای اینکه دولت آمریکا و شرکت‌های آمریکایی مجوز داشته باشند با نهادهای مستقر در عربستان سعودی جهت توسعه صنعت هسته‌ای غیرنظامی همکاری کنند، الزامی است.این قانون شامل ۹ معیار مربوط به عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای است که یک کشور باید آن‌ها را رعایت کند تا از فناوری هسته‌ای تنها برای اهداف غیرنظامی استفاده کرده و از توسعه تسلیحات هسته‌ای یا انتقال مواد حساس به دیگر کشورها جلوگیری شود.

به گفته یکی از مقامات آمریکایی، این سفر بخشی از تلاش‌های اولیه دولت برای تقویت روابط با متحدان کلیدی در خاورمیانه و پیشبرد اهداف اقتصادی و امنیتی ایالات متحده است. انتظار می‌رود که تمرکز این سفر بر گسترش همکاری‌های تجاری، به‌ویژه در حوزه انرژی و تسلیحات، و همچنین هماهنگی در مسائل منطقه‌ای مانند مقابله با نفوذ ایران باشد.

سهام‌ها در بورس اصلی عربستان تا 6.1 درصد افت داشتند، در حالیکه شاخص‌های سهام در قطر و کویت بیش از 5.5 درصد سقوط کردند. همچنین سهام‌ها در تل‌آویو با بیشترین افت از اکتبر 2023 یعنی زمانی که جنگ غزه آغاز شد، مواجه شدند.شرکت آرامکوی عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده نفت در جهان، یکی از بزرگ‌ترین بازندگان منطقه بود؛ چراکه در ساعاتی بیش از 90 میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت از بین رفت.