بین الملل

وضعیت نگران‌کننده در نیروگاه هسته‌ای زاپوریژیا نیز بار دیگر تشدید شده است. در اوایل نوامبر ۲۰۲۵، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آتش‌بس‌های محدود و هدف‌مندی را میان نیروهای اوکراینی و روسیِ مستقر در اطراف نیروگاه میانجی‌گری کرد. این آتش‌بس‌ها به گروه‌های تعمیراتی اجازه داد تا با درجه‌ای از ایمنی، خطوط حیاتی برق خارجی را که بر اثر درگیری‌های مداوم قطع شده بود، بازسازی کنند. در یک ماه پیش از آن، هم خط اصلی و هم خط پشتیبان برق خارج از سایت از کار افتاده بود و نیروگاه ناچار شده بود برای تأمین برق حیاتی خنک‌سازی راکتورها و حفظ ایمنی، فقط به ژنراتورهای دیزلی اضطراری تکیه کند تا سرانجام در اواخر اکتبر، برق کامل برون‌-سایتی دوباره برقرار شد. با این حال، در ۱۴ نوامبر، نیروگاه اتصال خود به خط اصلی «دنیپروفسکا» را از دست داد و تنها یک خط خارجی ــ خط پشتیبان «فروسپلاونا-۱» در مدار باقی ماند. رخدادی که نگرانی‌ها درباره ایمنی نیروگاه را دوباره تشدید کرد.

آنچه سبب شده چنین سناریویی جدی گرفته شود، ترکیبی از دو روند همزمان است: توان‌افزایی تدریجی روسیه در ادامه جنگ اوکراین و کاهش آرام و قابل‌توجه نقش آمریکا در امنیت اروپا. این دو روند، در کنار یکدیگر، به یک زنگ بیدارباش برای کشورهای اروپایی تبدیل شده است. به‌ویژه آلمان، کشوری که از ۱۹۴۵ تاکنون هیچ‌گاه چنین حجمی از مسوولیت امنیتی را تجربه نکرده است.

هند و روسیه پس از دیدار نخست وزیر و رئیس جمهور این دو کشور در دهلی نو بیانیه مشترکی درباره تحولات منطقه‌ای و بین المللی صادر کردند.در این بیانیه آمده است: روسیه و هند خواستار خویشتنداری و احترام به حقوق بشر در خاورمیانه هستند و بر اهمیت حل و فصل برنامه هسته‌ای ایران از طریق گفتگو تأکید می‌کنند.

روسیه بیش از یک سال تلاش کرده پاکروفسک را تصرف کند و تلفات سنگینی در این مدت داده است.تحلیل‌گران و وبلاگ‌نویسان نظامی اوکراینی تأیید کرده‌اند که روسیه اکنون بخش عمده‌ای از پاکروفسک را در اختیار دارد و نقشه‌های نبرد نیز این موضوع را نشان می‌دهد.پوتین که از پیشروی‌های اخیر در جبهه روحیه گرفته، در هفته‌های اخیر بارها تاکید کرده که ارتش روسیه آماده ادامه جنگ است اگر دیپلماسی شکست بخورد، و گفته است که نیروهایش همچنان در حال پیشروی هستند.

عزم رئیس‌جمهوری آمریکا برای قدرت‌نمایی مجدد در مناطق نزدیک ایالات متحده، منعکس‌کننده سیاستی است که دو قرن پیش توسط یکی از پیشینیان او یعنی جیمز مونرو اجرا شد. مونر در سال 1823 به قدرت‌های اروپایی هشدار داد از نیمکره غربی که قرار بود منطقه نفوذ ایالات متحده باشد، دور بمانند.ایده او به «دکترین مونرو» تبدیل شد که بعدتر توسط رئیس‌جمهور روزولت تقویت شد، آن هم در زمانی که روزولت دستور مداخله نظامی آمریکا در آمریکای لاتین را در جهت حفاظت از منافع آمریکا صادر کرد. این دوره‌ای از دیپلماسی قایق‌های توپ‌دار بود، یعنی استفاده از قدرت نیروی دریایی برای ترساندن یک کشور دیگر؛ رویکردی که اکنون توسط ترامپ احیا شده است.

ایالات متحده تلاش دارد با پیوندزدن اقتصاد و امنیت، نه‌تنها فاصله خود را با چین حفظ کند، بلکه رهبری نظم آینده اقتصاد جهانی را نیز بازسازی کند. نظم جدید به‌جای تلاش برای جهان‌سازی یکپارچه، بر ایجاد زنجیره‌های تأمین امن، کنترل فناوری‌های کلیدی و مدیریت رقابت استراتژیک استوار است. در چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند موقعیت خود را در میان این چرخش تعریف کنند و متناسب با نیازهای ژئو‌اقتصادی جهان دست به بازآرایی داخلی بزنند، به بازیگران تأثیرگذار آینده تبدیل خواهند شد.این چرخش بزرگ، نه یک تغییر مقطعی یا حزبی، بلکه بازتعریف بلندمدت نقش ایالات متحده در جهان است؛ چرخشی که اقتصاد جهانی را در سال‌های آینده به‌طور بنیادین شکل خواهد داد.

ونزوئلا بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را در اختیار دارد؛ عاملی که به باور بسیاری از کارشناسان، نقش کلیدی در این منازعه دارد. آمریکا طی دهه‌های گذشته همیشه به اهمیت منابع انرژی و تأثیر آن بر تصمیم‌گیری‌های ژئوپلیتیک توجهی ویژه داشته است.از نگاه بسیاری از تحلیلگران، کنترل جریان انرژی، حفظ نفوذ در آمریکای لاتین و جلوگیری از قدرت‌گیری دولت‌های مخالف واشنگتن در منطقه، در تشدید فشارها بر دولت مادورو نقش اساسی دارد.

شرکت‌های هوش مصنوعی چین از مزیت‌های ساختاری قابل‌توجهی نسبت به رقبای آمریکایی برخوردارند. مهم‌ترین این مزیت‌ها به «هزینه تمام‌شده» باز می‌گردد؛ هزینه‌ای که هم توسعه و به‌روزرسانی نسل‌های جدید مدل‌ها را شامل می‌شود و هم مخارج استفاده و نگهداری مدل‌های زبانی بزرگ برای مشتریان. شکاف میان دو سوی این رقابت به‌قدری عمیق است که در حوزه هزینه‌های توسعه، چین عملاً در دنیایی متفاوت قرار می‌گیرد.

رقابت آمریکا و چین در حوزه هوش مصنوعی نه تنها یک رقابت فناورانه است، بلکه بازتعریف بنیادین قدرت و ثروت در جهان دیجیتال را به همراه دارد. این رقابت، با ابعاد اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و حکمرانی، آینده نظم جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد و مسیر کشورها را در مواجهه با تحولات سریع فناوری دگرگون می‌کند. آمریکا با نوآوری، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و زیرساخت‌های پیشرفته و چین با مقیاس‌پذیری صنعتی و داده‌محوری، مسیرهای متفاوت اما همسنگی را دنبال می‌کنند و آینده قدرت جهانی نه با قدرت نظامی، بلکه با تسلط بر منابع داده و الگوریتم‌های تصمیم‌ساز تعیین خواهد شد.

نظام بین‌المللی، با وجود اینکه در مرحله گذار خطرناکی قرار دارد، اجتناب از انفجار جهانی غیرممکن نیست، اما نیازمند آن است که قدرت‌های بزرگ -به ویژه ایالات متحده- ارزیابی مجددی جامع از نقش، توانایی‌ها، اولویت‌ها و استراتژی‌های خود، به دور از زیاده‌روی در گسترش نظامی و مالی، و از اختلافات سیاسی که تصمیم‌گیرندگان را فلج می‌کند، انجام دهند.

طبق یافته‌های تازه کمیسیون بازبینی اقتصادی و امنیتی آمریکا–چین، شی جین‌پینگ در تلاش است یک «نظم جهانی بدیل» بسازد که در آن پکن در مرکز قرار دارد و با اتکا بر دولت‌های غیردموکراتیک هم‌پیمان، از جمله روسیه و کره شمالی، تقویت می‌شود.چنین شبکه‌ای از «دوستان سودمند»، محاسبات واشنگتن و دیگر پایتخت‌های غربی را پیچیده می‌کند.

تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک جهت پایان دادن به جنگ اوکراین در چند ماه گذشته روند پیچیده‌ای را طی کرده است. پس از خوش‌بینانه‌های حاصله از اجلاس ماه اوت که در جریانش ترامپ-پوتین در آلاسکا دیدار داشتند، دولت رئیس‌جمهوری آمریکا که از دستیابی به آتش‌بس فوری ناامید شده بود، به تحریم‌های شدیدتر و تهدیدهای نظامی روی آورد. اما اکنون ایالات متحده طرح صلح جدید ۲۸ ماده‌ای به همراه تضمین‌های امنیتی برای اوکراین تعریف کرده، طرحی که کیف را بر سر دوراهی قرار داده و اروپا را سرگردان.

در دههٔ گذشته، تعداد درگیری‌های مسلحانهٔ فعال به‌شدت افزایش یافته است. بسیاری از آن‌ها فوق‌العاده مرگبار بوده‌اند.با این حال، درگیری‌های دیگری وجود دارند که هنوز به مرحلهٔ خشونت آشکار نرسیده‌اند—اما اگر فوران کنند، منطقه و جهان را دگرگون خواهند کرد.

طرح ۲۸ ماده‌ای ترامپ دقیقاً همین اعتراف است؛ اعترافی که با زبان حقوقی نوشته شده تا شکست راهبردی غرب را پنهان کند. این طرح در ظاهر «صلح» را پیشنهاد می‌دهد، اما در واقع ثبت رسمی نتیجه جنگ است. نخستین پیام آن روشن است: آمریکا دیگر حاضر نیست هزینه اوکراین را بپردازد.

گزارش‌های جهانی نشان می‌دهد که یک شرکت، یعنی «شرکت تولید نیمه‌رسانای تایوان» (TSMC)، به تنهایی حدود 92 درصد از ظرفیت تولید جهانی تراشه‌های پیشرفته‌تر (کمتر از 10 نانومتر) را در اختیار دارد.این تراشه‌های دقیق، که حجم برخی از آنها از ناخن انگشت تجاوز نمی‌کند، به«نفت جدید» یا به عبارت بهتر «اکسیژن» اقتصاد مدرن تبدیل شده‌اند.